Lise 2 Coğrafya Etkinlikleri Sayfa  43

TRABZON - GÜMÜŞHANE ETKİNLİK ÇALIŞMASI

Etkinlik/1

Trabzon ve Gümüşhane illerine ait gayri Safi Yurt içi hasıla değerleri incelenerek,      

Aynı bölgede yar alan illerin nüfus ve ekonomik gelişmişlik düzeyleri niçin farklıdır?

Aşağıda belirtilen özellikler iki il arasında yukarıdaki tablodaki farklılıkların sebebini oluşturmaktadır.

Trabzon- İran transit yolunun başlangıcı bir limana sahiptir. Ayrıca bu ilimiz Karadeniz kıyı şeridini bağlayan ve Gürcistan’a uzanan sahil yolu üzerindedir. Kıyıda nemli ve bol yağışa sahip olup bol yağış isteyen fındık, çay, mısır, kivi gibi ürünlerin bol yetiştiği bir alandır. Ayrıca ülkemizin en zengin balık potansiyeli olan Karadeniz kıyısıdır. Trabzon üniversiteye sahip bir şehirdir. İl eskiden beri önemli bir ticaret şehridir. Turizm açısından potansiyeli yüksektir.

Gümüşhane ise dağlık engebeli ve tarım alanları dardır. Sert bir karasal iklime sahiptir. Tarım ürünleri sınırlıdır. İl ulaşım imkânları sınırlıdır. Sanayisi gelişmemiştir. Dış ülkelerle bağlantı yapan yol ve limanlara sahip değildir. Yurt dışına satabilecek ürünleri yoktur. 

Not:Tabloda özellikle Gümüşhane de kişi başına düşen gelir miktarının fazla olması Gümüşhane‘nin gelişmiş olmasıyla değil nüfusunun az olmasından kaynaklanmaktadır.

TÜRKİYE NÜFUS YOĞUNLUĞU HARİTASININ KARŞILAŞTIRILMASI

Etkinlik/2

Türkiye illere göre Nüfus yoğunluğunun dağılış haritası incelenerek:

1-Nüfusun yoğun olduğu illeri tespit ediniz.

İstanbul, İzmir, Ankara, Konya, Antalya, Mersin, Adana, Manisa, Gaziantep, Şanlıurfa, Diyarbakır, Antakya, Kahramanmaraş, Bursa, Balıkesir, Kayseri, Samsun,

İsteyen öğrenciler için Açıklaması: Yurdumuzda nüfus yoğunluğunun en fazla olduğu yerler, Marmara Bölgesi'ndedir. Bunun başlıca nedenleri; başta sanayi olmak üzere, bölgenin ulaşım, ticaret ve hizmet sektörleri ile tarım üretiminde büyük gelişme göstermesidir.

İSTANBUL,BURSA,KOCAELİ,

Ege Bölgesi'nde kıyı ovaları ve akarsular boyunca içeriye doğru uzanan çukur alanlarda da nüfus yoğundur. Buna karşılık bölgenin iç kesimlerindeki dağlık yerler seyrek nüfusludur. İZMİR,AYDIN,

Akdeniz Bölgesi'nde nüfusun yoğunlaştığı yerler, daha çok kıyı kesimindeki ovalardır. Çukurova bunların en önemlisidir. Kıyı kesiminden sonra bölgeyi baştan başa kaplayan Toros dağlan, iç kesimlerde nüfusun tenha olmasına yol açmıştır. Toroslar, tarıma, yerleşmeye ve ulaşıma elverişli değildir.ANTALYA,ADANA,MERSİN,

Karadeniz Bölgesi'nde nüfus dağılışı oldukça düzensizdir. Bölgenin kıyı şeridi, özellikle doğu kesimi, Türkiye'nin yoğun nüfuslu yerlerindendir. Bunun başlıca nedeni, tarıma elverişli toprakların kıyı şeridinde yoğunlaşmış olmasıdır. Ayrıca, her mevsim yeterli yağış alması ve elverişli iklimi de bu ovalardan bol ürün elde edilmesini sağlamıştır. Buna karşılık kıyı şeridinin hemen gerisinde uzanan dağlık kesimde nüfus seyrektir. Ancak bölgenin orta kesiminin kıyı gerisi yoğun nüfusludur. Çünkü, buradaki dağlar fazla yüksek değildir. Yeşilırmak boyunca uzanan verimli ovalar geniş yer tutar. Karadeniz Bölgesi'nin batı kesiminde tarım etkinliklerinin fazla olduğu iç ovalar ile sanayinin geliştiği kıyı kesimleri nüfus bakımından yoğun yerlerdir.

SAMSUN,TRABZON,ZONGULDAK

İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu, kuraklık nedeniyle az nüfuslanmıştır.

ESKİŞEHİR,ANKARA,KAYSERİ,

İç Anadolu'da, Konya Ovası, Tuz Gölü çevresi ile dağlık alanlar, nüfusun en tenha olduğu yerlerdir. Buna karşılık, başkent Ankara ve çevresi ile bazı büyük kentlerin (Konya, Kayseri, Eskişehir vb.) çevresi iş olanaklarının elverişli olması nedeniyle yoğun nüfusludur.

Güneydoğu Anadolu'da ise nüfus daha çok ekim ve dikime elverişli alanların bulunduğu Diyarbakır Havzası, Mardin Eşiği ve dağların eteklerinde toplanmıştır.ANTEP,

Doğu Anadolu nüfus yoğunluğu az olan bölgemizdir. Yurdumuzun en geniş bölgesi olan Doğu Anadolu'da nüfus, daha çok çukur ovalarda toplanmıştır. Bölgenin, dağlık ve şiddetli karasal iklime sahip olması, bu sonucu ortaya koyan en önemli etkenlerdir.

2-Ülkemizde nüfus dağılışını yer şekilleri, iklim, konum gibi faktörleri dikkate alarak açıklayınız.

Türkiye’de nüfusun dağılımında, iklim, yer şekilleri, ulaşım, tarım olanakları, endüstri, madenler gibi doğal ve ekonomik koşulların etkisi vardır. Arazinin dağlık ve engebeli olduğu, tarım alanlarının az bulunduğu, önemli yolların uzağında kalan, endüstri ve ticaretin gelişmediği yerler ise seyrek nüfuslanmıştır.

1- Yer şekilleri:   

A- Yükselti: Ülkemiz fiziki haritasında koyu kahve renkli yüksek dağlık alanlar nüfus haritasında seyrek nüfuslu ( boş alanları) alanları oluşturur. Genel olarak yükselti arttıkça nüfus yoğunluğu azalır. Ülkemizin %85inden fazlası kıyı ovaları, iç ovaları ve alçak platolarda toplanmıştır. Buna karşılık dağlık alanlarda nüfus az ve dağınıktır. Yüksek dağ ve platolarda 1500 m ‘den sonrası yaklaşık olarak boştur. Bunun nedeni, kışların uzun yazların kısa sürmesi, tarımsal etkinliklerin kısıtlanmasıdır. Ulaşım güçlükleri de nüfuslanmanın az olmasında etkilidir.

B-Eğim ve Bakı: Ülkemizin düz ve az eğimli alanları sık nüfusludur. Çünkü buralardaki iklim ve arazi şartları Tarıma müsait, ulaşım imkânları da gelişmiştir. Eğimin fazla olduğu engebeli sahalar seyrek nüfusludur. Ülkemiz K.Y. K ’de yer aldığı için güney yamaçlar güneye dönüktür. Daha fazla ısınır. Bu yüzden ülkemizde güney yamaçlar, kuzey yamaçlara göre daha sık nüfuslanmıştır.

C-Dağların Uzanış doğrultusu: Ülkemizde dağlar genelde Doğu-Batı doğrultuludur. Karadeniz ve Akdeniz Bölgelerinde kıyıya paralel uzanan dağlar iç kesimlerle ulaşımı zorlaştırır. İç bölgelerin daha az yağış almasına neden olur ve iç bölgelerdeki iklimi karasallaştırır.

Bu nedenle kıyı bölgelerde denize bakan yamaçlar sık nüfusludur. Dağların denize dik uzandığı Ege kıyılarında çöküntü ovaları sık nüfuslu olup denizin etkisinin azaldığı iç kesimlere doğru nüfus seyrelir.

2- İklim şartları: İklim elemanlarından SICAKLIK ve YAĞIŞ nüfus dağılışında en etkili olanlardır. Ilıman ve yeterli yağış alan yerler sık nüfusludur. Denizin ılıtıcı etkisiyle ılıman iklim özellikleri görülen Marmara, Ege, Karadeniz ve Akdeniz kıyıları sık nüfusludur. Karasal iklimin görüldüğü yerlerde nüfus seyrektir.

Ülkemiz nüfus haritası ile yağış haritası birbirine çakışır. Yağışın çok olduğu alanlar sık nüfuslu alanlar yağışın az olduğu sahalar genelde seyrek nüfus özelliği göstermektedir.

3- Konum: Genel olarak kıyıda yer alan, önemli yol güzergâhlarında bulunan, özellikle de ülkemizi dış ülkelere bağlayan önemli kara, demir, deniz, hava yolları ve ticaret yolları üzerinde bulunan alanların sık nüfuslu alanla olduğu görülür.

Ülkemiz Nüfus haritasından çıkarılacak sonuçlar:

1- Ülkemizde nüfus dağılışı düzensizdir.

2- Ülkemiz nüfusunun çoğu kıyılarda yaşar, içerilerde nüfus azdır.

3-Ülkemizde sık nüfuslu alanlar kadar, seyrek nüfuslu alanlarda vardır.

3-Ülkemizde yerleşmenin yükselti sınırı bölgelere göre farklılık göstermektedir. Neden?

Yükseltinin ve engebenin  fazla olması iklim şartları ve tarım faaliyetleri bakımından uygun olmayan koşullar sağladığı için yerleşmeyi sınırlandırır.

Türkiye'de bölgeler arası yükselti koşulları aynı değildir.Ülkemizde batıdan doğuya gidildikçe ve kıyılardan iç kesimlere gidildikçe yükselti artar buda iklim şartlarını olumsuz etkiler ve yerleşmeyi sınırlandırır.İnsanların uygun yaşam koşulları bulabildikleri ve yerleşebildikleri  en üst yükselti sınırına  yerleşme üst sınırı denir.Bu sınır bölgenin iklimine  yükseltisine ,enlemine ve deniz özelliklerine göre değişiklik gösterebilir.

Örnek vermek gerekirse Doğu Anadolu bölgesinde yükselti üst sınırı daha düşüktür çünkü olumsuz iklim koşulları direk etkili olur.Ancak Akdeniz'de bu sınır daha yukarılara çıkabilir çünkü iklim koşulları olarak Akdeniz hem deniz etkisi hem de enlem özellikleri bakımından daha sıcak bir bölgedir.

Coğrafya dersi için
www.cografyadersanesi.blogspot.com

Tüm Dersler İçin
www.lisederslerim.blogcu.com

2009 Öss Sınavı İçin
www.osssinavi2009.blogcu.com

Coğrafya lise Etkinlikleri İçin
www.osscografya.blogcu.com