10. Sınıf-Lise 2 Dil ve Anlatım sayfa 134 135 136

SAYFA 134

1.’’şeyh edebali’nin vasiyeti’’nde şeyh Edebali, osman gaziye neleri yapıp neleri yapmaması gerektiğinin öğüt niteliğinde söylediği için emredici anlatım kullanılmıştır.
2.metinde dil ‘’alıcıyı harekete geçirme işlevi’’nde kullanılmıştır. sabretmesini bil,üç kişiye acı,açık sözlü ol’’gibi ifadeler buna örnektir.
3.gönderici ……… ileti……. kanal ……. alıcı
(şeyh edebali ) ( öğütleri) ( söz ) (osman gazi)
Bağlam
(vasiyet)
*metindeki, ileti değeri taşıyan cümleler :
-artık beysin
-uysallık ,gönül almak ,katlanmak ,hoş görmek ,adalet,bağışlamak sana…
-sabretmesini bil.
-şunu da unutma:insanı yaşat ki devlet yaşasın.
-***** ,atanı say!
-açık sözlü ol!her sözü üstüne alma!
-gördüğünü görme! bildiğini bilme!
-sevildiğin yere sık gidip gelme!
-cahil arasında alime ,zenginken fakir düşene ve hatırlı iken itibarını kaybedene acı .
-yüksekte yer tutanların ,aşağıdakiler kadar emniyette olmadığını unutma.
-haklıysan mücadeleden korkma!

2.ETKİNLİK

*yukarıda verilen emir,öneri ve telkin mahiyetindeki ifadelerin metinde kullanılması metnin emredici bir anlatım özelliği kazanmasını sağlamıştır.

SAYFA 135

1.emredici anlatımların öğretici ve açıklayıcı yönleri de vardır.verilen metinlerin de öğretici ve açıklayıcı yönleri vardır.
2.metinlerdeki ifadeler geniş zaman bildirecek şekilde verilmiştir.bu ifadeler kanun ve kuralların her zaman geçerli olacağı anlamını vermektedir.

Sayfa 136

3.etkinlik

*şeyh edebalinin vasiyeti:şeyh edebalinin osman gaziye verdiği öğütler bildirilmiştir.osman gazi nezdinde bütün okuyucuların metinde verilen öğütleri bilmesi ve uygulaması için yazılmıştır.
1982 anayasası :türkiye cumhuriyetinin kanunlarını bildirmek amacıyla yazılmıştır.
öss kılavuzu:öss’ye giren adayların uymaları gereken kuralları bildirmek amacıyla yazılmıştır.

4.etkinlik

*şeyh edebalinin vasiyeti metninde ikinci tekil şahıs zamiri ve ikinci tekil şahıs iyelik ,ikinci tekil şahıs bildirme ekleri sıkça kullanılır.bu eklerin sıkça kullanılması anlatımın emredici bir özellik kazanmasında etkili olmuştur.
*”1982 anayasası ”metninde üçüncü tekil şahıs zamiri ve geniş zamanı kipi sıkça kullanılmıştır.bu eklerin sıkça kullanılması anlatıma her zaman geçerli olan bir emredicilik anlamı katmıştır.
*öss kılavuzu metnindede ikinci çoğul zamiri ve emir kipi sıkça kullanıldığı için anlatıma emredici bir özellik katmıştır.

5.etkinlik

değiştirilemez—–geniş zaman(olumsuz)——telkin
teklif edilemez —–geniş zaman(olumsuz)——telkin
tanınamaz—–geniş zaman(olumsuz)——telkin
olamaz—–geniş zaman(olumsuz)——telkin
yapılamaz—–geniş zaman(olumsuz)——telkin
devredilemez—–geniş zaman(olumsuz)——telkin
dokunulamaz—–geniş zaman(olumsuz)——telkin
kullanılamazlar—–geniş zaman(olumsuz)——telkin
tabi tutulamaz—–geniş zaman(olumsuz)——telkin
başlaya bilirsiniz—–geniş zaman——–telkin
unutmayınız—–emir kipi——-emir
kullanmayınız—–emir kipi——-emir
buruşturmayınız—–emir kipi——-emir
koymayınız—–emir kipi——-emir
katlamayınız—–emir kipi——-emir
taşırmayınız—–emir kipi——-emir
bırakınız—–emir kipi——-emir
sayılacaktır——gelecek zaman——telkin
düşülecek——gelecek zaman——telkin
olacaktır——gelecek zaman——telkin
*cümlelerin emir,öneri veye telkin anlamı taşıması fiililerin çekimlendiği kiplerle ilgilidir.

6.etkinlik

emredici anlatımın özellikleri
*emredici anlatımda emir,telkin ve öneri anlamı taşıyan ifadelere yer verilir.
*emredici anlatımın uyulması beklenen bir bir üslubu vardır.
*cümlelerde fiililer hakimdir.
*emredici anlatımın öğretici ve açıklayıcı yönleri vardır.
*emredici anlatımda dil alıcıyı harekete geçirme işlevinde kullanılır.

DİĞER SİTELERİMİZ

Coğrafya dersi için
www.cografyadersanesi.blogspot.com

Tüm Dersler İçin
www.lisederslerim.blogcu.com

2009 Öss Sınavı İçin
www.osssinavi2009.blogcu.com

Coğrafya lise Etkinlikleri İçin
www.osscografya.blogcu.com